Zamek Krzyżacki
Jeden z największych i najwsześniej wybudowanych zamków krzyżackich na ziemi Chełmińskiej . Zajmował w w średniowiecznym Toruniu centralne miejsce, między starym a nowym miastem, które stanowiły w tym okresie samodzielne ośrodki miejskie oddzielone murami. Położony na wzgórzu był dodatkowo chroniony od strony od strony południowej doliną Wisły, a od strony zachodniej strumieniem Postolec. Zbudowany już przed 1233 r. na planie przypominającym trójkąt składał się zamku właściwego oraz przedzamcza pełniącego rolę gospodarczeo zaplecza. Dodatkowo zespół zamkowy otoczony był murem obronnym w skład którego wchodziła baszta Wartownicza Brama zachodnia Gdanisko .Pierwotnie był to gród ziemno-drewniany z fragmentem kamiennego muru od strony pn-wsch ..W 1255 zaczął powstawać zamek murowany, ukończony w 1300 roku .Pierwsza wzmianka mówiąca o toruńskim komturzez pohodzi 1251 r.

Budowa Pierwotnie około roku 1256-1263 budowano mury obwodowe zamku właściwego oraz nieregularny zamek konwentualny . .Nastepnie pod koniec XIV w. dobudowano reflektarz ,dormitorium ,skrzydło płd. z kaplicą ,ganek na kamiennych słupach , około 1270 r. wieżą zwana gdaniskiem czyli wieża latrynowa ,na początku XIV w wolno stojącą 8 -boczną wieżę zwaną stołpem. (pozastały tylko fundamenty) Wieża ta jest przykładem wczesnośredniowiecznych koncepcji rozbudowy, kiedy to wieżę umieszczano wewnątrz murów zamykających. W póżniejszym okresie wieża zaczęła stanowić integralną część murów ,najczęściej na narożnikach. W okresie od poczatku XIV w. do połowy XV kontynuowano prace modernizacyjne na zamku.
Toruń w okresie budowy zamku był wówczas swoistym oknem na swiat pod względem położenia. Dzięki dogodnym połączeniu żeglowną Wisłą, przybywały do Torunia pełnomorskie statki zaglowe, w mieście przewijały się zaś gromady różnojęzycznych kupców, przywożąc zagraniczne ,często egzotyczne towary do toruńskiego portu, który rozciągał się na całej szerokości starego miasta. Torunianie pod kierunkiem Krzyżaków dbali aby ich port i nabrzeże było wygodnie i funkcjonalnie urządzone. Do tego służyły również odpowiednie dźwigi, z których większy przypominał żuraw gdański.
Krzyżacy pozostając na pozycji zarządcy i organizatora życia chętnie również wykorzystywali różnice i animozje pomiędzy mieszkańcami starego i nowego miasta Mieszkańcy Starego Miasta zazdrośnie strzegli swoich praw handlowych i przywilejów, nie dopuszczając mieszkańcow nowego miasta ,które miało charakter rzemieśniczy, do udziału w zyskach. Ostatecznie w lutym 1454 oba miasta połączyły się ,zamek zaś utożsamiany z atrybutem władzy ,co zatym poborcy podatków i nadmiernych obciążeń fiskalnych, został przez mieszczan zburzony. Nie dość tego urzadzono w tym miejcu śmietnisko Pozostało XIV w gdanisko, fragmenty murów ,licznych detali i elementów architektonicznych. Dokładne badania zamku przeprowadzone w latach 1958-66 ujawniły ciągłe istnienie murów zamkowych.

Zachowane: piwnice, liczne detale ceramiczne, cześć portali, maswerki, płytki posadzkowe, fundamenty ośmiokątnej wieży nie połączonej z murami obwodowymi, 4 boczne gdanisko z pocz. XIV w. oraz ganek łączący ją z zamkiem Najstarszą zachowaną do dzisiąj częścią zamku jest kamienny mur z kamieni polodowcowych.

Układ w skrócie: zamek zajmował 2300m2, wjazd prowadził od strony zachodniej przez bramę w murze, gdanisko od strony wsch., pierwsza na ziemi chełmińskiej warownia murowana, inne zamki o podobnym układzie Dybów. Dobrze wyposażona na zamku zbrojownia, przechowująca elementy zbroi miecze, tarcze, hełmy znajdowała się w siodlarni oraz w wieży „wielkiej „